Từ 1/7/2026, viên chức được góp vốn, lập doanh nghiệp, hành nghề cá nhân

Chiều ngày 10/12/2025, Quốc hội đã chính thức bấm nút thông qua Luật Viên chức (sửa đổi). Với hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, đạo luật mới này được coi là bước ngoặt “cởi trói” cho hơn một triệu viên chức trên cả nước, mở ra hành lang pháp lý thông thoáng để họ được phép làm giàu chính đáng bằng trí tuệ và năng lực của mình.

Dưới đây là những điểm mới cốt lõi và tác động thực tiễn của sự thay đổi này.

1. Cú hích lớn: Viên chức được làm “chủ” doanh nghiệp

Nếu như trước đây, theo Luật Viên chức 2010 và các quy định cũ, viên chức được góp vốn nhưng không được tham gia quản lý, điều hành công ty TNHH, công ty cổ phần, bệnh viện tư hay trường học tư (trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác), thì quy định mới đã tạo nên một sự thay đổi căn bản.

Kể từ 1/7/2026, viên chức được quyền:

• Góp vốn và tham gia quản lý, điều hành: Viên chức được phép tham gia quản trị tại các doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục hoặc tổ chức khoa học ngoài công lập.
• Thành lập doanh nghiệp (đối với lĩnh vực đặc thù): Viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp khoa học và công nghệ, cơ sở giáo dục đại học công lập được phép thành lập doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu, khai thác tài sản trí tuệ hoặc các sáng chế do chính cơ sở đó tạo ra,,.

Quy định này được đánh giá là phù hợp với xu hướng phát triển, giúp tối ưu hóa nguồn lực xã hội và khuyến khích chuyển giao tri thức từ khu vực công sang khu vực tư,.

Có thể bạn quan tâm:
Luật sư Hình sự
Luật sư Dân sự
Luật sư Hôn nhân & Gia đình
Luật sư Tố tụng – Trọng tài – Hoà giải
Luật sư Tư vấn Pháp luật Miễn phí
Luật sư Tư vấn  Hợp đồng & Đầu tư
Luật sư Tư vấn Đất đai
Luật sư Tư vấn  Sở hữu trí tuệ
Luật sư Tư vấn Lao động & BHXH
Luật sư  Tư vấn thu hồi Công nợ hợp pháp
Luật sư Tư vấn hương mại & Doanh nghiệp

2. Mở rộng quyền hành nghề cá nhân và ký hợp đồng làm thêm

Bên cạnh việc tham gia vào khối doanh nghiệp, Luật Viên chức sửa đổi cũng nới rộng quyền làm việc ngoài giờ cho viên chức:

• Ký hợp đồng ngoài đơn vị: Viên chức được phép ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với các cơ quan, tổ chức, đơn vị khác,.
• Hành nghề cá nhân: Viên chức được hành nghề với tư cách cá nhân miễn là pháp luật chuyên ngành không cấm.

Điều kiện để thực hiện các quyền này là công việc làm thêm không được trái với thỏa thuận trong hợp đồng làm việc hiện tại, không vi phạm đạo đức nghề nghiệp và không tạo ra xung đột lợi ích,.

Về mặt thủ tục, nếu hợp đồng làm việc chưa quy định rõ quyền này, viên chức cần xin ý kiến đồng ý bằng văn bản của người đứng đầu đơn vị.

3. Mở quyền nhưng siết chặt trách nhiệm và quản lý

Dù trao quyền lớn hơn, nhưng Luật mới cũng đặt ra những “hàng rào” kỹ thuật để đảm bảo viên chức không sao nhãng nhiệm vụ chính hoặc trục lợi từ vị trí công tác.

• Không xung đột lợi ích: Khi tham gia hoạt động kinh doanh hoặc hành nghề, viên chức phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về phòng, chống tham nhũng, đảm bảo không có xung đột lợi ích với công việc công.
• Bảo vệ tài sản công: Nghiêm cấm việc sử dụng tài sản công, thông tin nội bộ hoặc lợi dụng điều kiện làm việc tại đơn vị để trục lợi cho hoạt động cá nhân,,.
• Hoàn thành nhiệm vụ chính: Điều kiện tiên quyết là viên chức phải hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao tại đơn vị sự nghiệp công lập, không để công việc bên ngoài ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng chuyên môn,.

Để cụ thể hóa việc quản lý, các chuyên gia đề xuất cần có cơ chế “ba vùng” (đỏ – vàng – xanh). Trong đó, những vị trí nhạy cảm hoặc nắm giữ bí mật nhà nước sẽ thuộc “vùng đỏ” (cấm tuyệt đối làm thêm), trong khi các chuyên gia, nhà khoa học thuộc “vùng xanh” sẽ được khuyến khích tối đa,,.

4. Tác động tích cực: Tăng thu nhập, giữ chân nhân tài

Sự thay đổi này mang lại nhiều ý nghĩa thực tiễn đối với đội ngũ viên chức và hệ thống hành chính công:

• Tăng thu nhập hợp pháp: Đây là cơ hội để viên chức có năng lực cải thiện đời sống, tăng thu nhập một cách chính đáng thay vì phải làm “chui” như trước đây,,.
• Giữ chân chất xám: Cơ chế mở giúp khu vực công giữ chân được những người tài năng, khi họ vừa có thể cống hiến cho nhà nước, vừa có không gian để phát triển sự nghiệp riêng.
• Đổi mới tư duy quản lý: Luật mới đánh dấu sự chuyển dịch tư duy từ “quản người” (quản lý thời gian hành chính) sang “quản công việc” (quản lý theo kết quả và hiệu suất),.

Như vậy, từ ngày 1/7/2026, viên chức sẽ không còn bị bó buộc trong khuôn khổ “làm công ăn lương” đơn thuần mà có thể chủ động trở thành những nhà đầu tư, những người hành nghề chuyên nghiệp, đóng góp tích cực hơn cho sự phát triển kinh tế – xã hội,.

---

Lưu ý: Các thông tin trên được tổng hợp từ Luật Viên chức (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và các ý kiến chuyên gia, đại biểu Quốc hội liên quan.

HoangVinhLaw